Opvoedmysterie #1 opgelost: Als een kind niet luistert. Waarom werkt tot 3 tellen dan wel?

By 28 januari 2020Blog

Ik tel tot drie, 1...2... 3.... en dan gaat het gebeuren!

Zittend op de fiets hoor ik Guus Meeuwis door mijn koptelefoon en ik bedenk me: vreemd eigenlijk dat je bij het opvoeden tot 3 kan tellen en dat het dan ineens gaat gebeuren. Ik weet nog goed dat ik aan een jongen van 7 jaar vroeg zijn knutselwerk weg te leggen en bij de rest van de groep aan te sluiten. Geen beweging, totdat ik begon met tellen, ik tel tot 3 en dan ligt je knutselwerk in de bak, zei ik in een poging heel zelfverzekerd over te komen: 1… 2.. en hij vloog ineens in de actie. Best gek toch? Want ik vroeg het daarvoor ook, toen was er geen beweging en als ik begin met tellen is er ineens genoeg motivatie voor deze jongen om te luisteren. Als iets werkt hoef je er verder niet te veel over na te denken toch?

Guus, Ik tel tot drie

Totdat dit liedje voorbij komt en ik ineens aan dit moment moest denken en bedacht: hoe leuk om dit opvoedmysterie eens tot op de bodem uit te zoeken! En ik weet het Guus heeft het over hele andere dingen die gaan gebeuren…  haha ik betrap mezelf er vaker op geïnspireerd te raken over pedagogiek op onverwachte momenten;) Inmiddels ook benieuwd, hieronder leg ik het helemaal uit! Eerst toch nog even net als ik geïnspireerd raken? Luister vooral naar Guus tijdens het lezen van dit blog;)

leeftijd

De 1-2-3 methode, zoals deze door andere opvoedexperts wordt genoemd werkt vanaf ongeveer 3 jaar, tot ongeveer 7 a 8 jaar, vanaf deze leeftijd hebben kinderen meer baat bij een korte uitleg en is slechts vertellen wat er van ze verwacht wordt zonder een waarom vaak niet voldoende. Voor kinderen tussen de 3 en 7/8 jaar is uitleg juist niet handig, dan is een korte duidelijke boodschap het meest effectief.

Duidelijk

Het tellen geeft een hoop duidelijkheid zo blijkt. Er is namelijk geen discussie mogelijk, daar is letterlijk geen tijd voor, want het tellen gaat door. Het is dan belangrijk dat je van tevoren duidelijk vertelt wat je wilt zien gebeuren op tel 3. Het knutselwerkje opruimen zoals ik hier boven vertelde, stil op een stoel zitten of beginnen met opruimen? Daarnaast dus heel belangrijk dat je echt niet meer de discussie aangaat, je hebt verteld wat je wilde vertellen en nu pak jij als ouder de regie! Dat vinden kinderen vaak heel fijn, als je twijfelt of de afspraak toch weer veranderd of een 2,5 toevoegt, wordt het eigenlijk alleen maar onduidelijk en stiekem houden kinderen daar helemaal niet van.

Consequentie

Het tellen kondigt aan dat er een consequentie is wanneer ze dus niet doen wat je van ze verwacht. Vaak is het daadwerkelijk noemen van deze consequentie niet eens nodig. Misschien is precies dit het gekke aan deze methode, je hoeft niet altijd te zeggen wat de consequentie is. Kinderen lijken uit zichzelf te snappen dat er ‘iets gaat gebeuren’ als ze niet doen wat er van ze wordt verwacht.

Belangrijk dat er wel daadwerkelijk een consequentie is als ze niet luisteren. Want anders wordt het effect van de methode steeds minder. Dat kan zijn als je bij 3 je jas niet aan hebt, gaan we niet naar de speeltuin. Belangrijk is dat deze consequentie direct ingezet wordt, niet pas vanavond of morgen. Op deze leeftijd heeft dat nog geen effect op het gedrag van kinderen. Ze moeten dus direct door hebben, omdat ik nu niet geluisterd heb, heb ik hier zelf last van. En deze last hoeft niet enorm groot te zijn. Kan ook zijn, dan gaan we over 15 minuten pas naar de speeltuin.

Zorg wel dat je, als je een consequentie noemt je ook zelf akkoord bent als je deze moet uitvoeren. Als je zegt: dan gaan we niet meer naar buiten terwijl jij dan denkt: oehh de hele middag binnen blijven gaat niet werken, dan is dit geen uitvoerbare consequentie en dus niet handig om te noemen.

Je geeft een keuze

Het doel is dat hij/zij gaat doen wat jij vraagt, maar in de praktijk geef je wel een keuze, in theorie zou hij/zij kunnen kiezen om het niet te doen en ok te zijn met de consequentie die dan volgt.

Ik geloof er in dat alle kinderen het liefst hun ouders en andere belangrijke volwassenen trots willen maken. Ze doen het liefste wat er van ze wordt verwacht. Soms is dat heel lastig voor ze, doordat ze bijvoorbeeld snel afgeleid zijn of door hun omgeving niet voldoende duidelijkheid krijgen of door andere redenen. Maar in principe doen ze graag datgene waardoor je een highfive of een duim of een compliment verdient! Je zal dus vaak zien dat kinderen als je ze de keuze geeft datgene doet waarvan ze hopen dat jij dan trots bent. Hoe duidelijker jouw instructies zijn hoe makkelijker je dit maakt voor kinderen.

Schakeltijd

Met schakeltijd bedoel ik ‘wen-tijd’: tijd om te wennen aan het feit dat ‘het nu gaat gebeuren’. Het is bijvoorbeeld voor veel kinderen ook belangrijk om 5 minuten voor het eten aan te kondigen dat ze zo moeten stoppen met spelen. Dan hebben ze even de tijd om te wennen aan het feit dat ze moeten stoppen. Dat is fijner dan abrupt horen we gaan eten, je moet nu stoppen! Ik moet zelf ook altijd even schakelen als ik aandachtig aan het werk ben, gefocused ben en een collega komt langs met een vraag. Helemaal ok, maar is ook altijd even schakelen, bij kinderen is dit gevoel nog sterker.

Bij het tot 3 tellen is het maar kort, maar je geeft ze toch enkele seconden om te schakelen, je geeft ze kort tijd om te wennen dat ze moeten stoppen of ergens mee moeten starten, dat is fijn.

Je geeft een kind de tijd om de opdracht te begrijpen en een afgewogen keuze te maken. 6 seconde, de 3 tellen duren vaker wat langer dan een seconde;)

Belonen

Alles wat je aandacht geeft groeit! Dus als we kinderen alleen aanspreken op momenten dat het verkeerd gaat, is de kans groot dat kinderen vaker ‘ongewenst’ gedrag laten zien. Als we ook aandacht vestigen op de momenten dat het goed gaat, hoe klein ook. Dan groeit dit gedrag en zien we vaker positief gedrag. Dus beloon! en met belonen bedoel ik, geef een compliment een grote glimlach, een duim! Laat merken dat je het fijn vindt dat hij/zij luistert en doet wat je verwacht. Ook als het nog niet perfect is. Focus je op wat al wel goed ging en beloon dit!

Doe wat werkt voor jou!

Nu moet ik heel eerlijk toegeven dat ik in mijn mysterie-oplos-zoektocht ook wat tegenstanders tegenkwam van deze methode. De redenen waren precies hetzelfde als die ik hierboven omschreef als voorbeelden, maar dan belichten zij de negatieve kant ervan. Bij tot 3 tellen zou je je kind kunnen leren dat het niet direct hoeft te luisteren, hij/zij heeft namelijk nog 3 tellen om niet te doen wat je vraagt. Ook wordt er genoemd dat tot 3 tellen voor sommige kinderen (Bijvoorbeeld met faalangst) te snel kan gaan, de kans op falen is dan heel groot, waardoor ze dichtklappen en het helemaal niet meer doen.

Mijn idee hierover: Doe vooral wat werkt voor jou. Zo simpel is het volgens mij. Wat bij het ene kind werkt, werkt bij een ander kind niet en wat vandaag werkt, hoeft ook niet perse morgen te werken. Experimenteer vooral en vertrouw op je intuïtie als ouder, jij weet waarschijnlijk het aller beste wat werkt bij jouw kind!

Vertrouw op je eigen grenzen!

eigenlijk maakt het niet uit welke methode je inzet. Ik geloof er heel erg in dat de basis van het opvoeden en van heel veel dingen in het leven ook is dat je zelf achter je eigen grenzen durft te staan. Weet je van jezelf dat nee zeggen lastiger is of hou je het gewoon graag gezellig en is daarom het doorvoeren van een consequentie lastig? Helemaal niet gek, veel ouders komen dit juist bij het opvoeden tegen. Dan heb je geleerd om op je werk goed nee te zeggen blijkt je bij je eigen kinderen opnieuw een spiegel voor te krijgen. Is dit herkenbaar dan is het werken aan je eigen grenzen en je zelfvertrouwen om hier achter te staan ook een mooie stap om te gaan zetten.

Hoi, ik ben Merel. Ik ben opgeleid tot Psycholoog Kind en Jeugd en ik raak over dit onderwerp eigenlijk nooit uitgepraat. Door mijn blogs help ik jou om samen met je kind lastige situaties op te lossen, om zo je kind (nog meer) te laten stralen! Ik doe dit het liefste op een speelse (en serieuze) manier met een hoop tekeningen, positiviteit en humor. Daarnaast ben ik kinderboeken en opvoedboeken fan en deel ik graag over gelezen boeken mijn mening.