Wat betekent zelfvertrouwen bij kinderen?

By 19 juni 2020juni 24th, 2020Blog

“En hoe zou ik aan jou kunnen zien als er vannacht een wonder gebeurt en je morgenochtend ineens meer zelfvertrouwen hebt?” Na het stellen van deze vraag keek ze mij met grote ogen aan en zei “Ja, dat ik meer vertrouwen heb”. Heel logisch dat ze dit antwoord geeft, want het hebben van zelfvertrouwen is zo’n logisch begrip dat we er eigenlijk niet echt over nadenken hoe dit er dan uitziet als je meer zelfvertrouwen hebt. Want wat is zelfvertrouwen nou eigenlijk? En hoe geef je dus antwoord op de vraag die ik aan dit meisje stelde?

Wat is zelfvertrouwen?

Zelfvertrouwen is letterlijk het vertrouwen in jezelf. Dit zelfvertrouwen wordt gebaseerd op de gedachten en ervaringen die je hebt over jezelf. Waar een kind zelfvertrouwen uit haalt is dus afhankelijk van wat hij/zij zelf belangrijk vindt en waar hij/zij goed is. Als je bijvoorbeeld niet zo goed bent in sporten, maar het wel heel belangrijk vindt om bij de gym goed mee te kunnen doen dan heeft dit een negatief effect op je zelfvertrouwen. Terwijl als je er niet zo goed in bent, maar je vindt het ook niet zo belangrijk, heeft het automatisch minder effect op je zelfvertrouwen. Klinkt best logisch toch?

Vertrouwen in je vaardigheden

Iedereen heeft een aantal vaardigheden waar je goed in bent en dus zelfvertrouwen uithaalt. Ook het meisje uit het voorbeeld hierboven vertelde uitbundig over hoe goed ze kan dansen en over hoe goed haar laatste toets op school ging. En zo heeft iedereen zijn eigen talenten waar je goed in bent en dus zelfvertrouwen uit haalt.

Als je je zelfvertrouwen wilt vergroten, kan dit door je vaardigheden te versterken. Zo kan het zijn dat je beter wilt leren voetballen, of iets praktisch wilt leren, zoals leren hoe je je beter aan afspraken kan houden.

Zo vertelde  een jongen van 12 jaar mij dat hij wilde leren hoe hij zijn eigen huiswerk moest inplannen. Hij had geen idee hoe dit moest en deed het daarom maar niet, maar hij wilde er wel heel graag beter in worden. Door hiermee te oefenen, en te leren om beter te worden in plannen. Lukt het hem nu veel beter en heeft hij hier meer zelfvertrouwen in. Vanuit deze succeservaringen heeft de jongen vertrouwen gekregen in zijn eigen vaardigheid om zijn huiswerk in te plannen.

Maar vaak als ik doorvraag bij kinderen die me vertellen dat ze meer zelfvertrouwen willen, kom ik erachter dat dit soort voorbeelden niet de punten zijn waar een kind meer zelfvertrouwen in wil krijgen. Het meisje van het begin van deze blog zei goed te kunnen dansen, maar het gevoel te hebben in de groep er niet bij te horen. Meestal zijn het meer dit soort gevoelens die bij kinderen (en volwassenen) in de weg zitten. Het gevoel dat je er mag zijn, ongeacht wie je bent. Het gevoel dat je belangrijk bent en erbij mag horen, ongeacht of je ergens goed in bent.

Gevoel van eigenwaarde

Het gevoel dat je goed bent zoals je bent of blij bent met wie je bent, gaat over een algemeen gevoel van eigenwaarde. Het gevoel van eigenwaarde wordt gevormd door alle gedachten en gevoelens die een persoon heeft over zichzelf. Bij het meisje hierboven lijkt het alsof haar gevoel van eigenwaarde bepaald wordt door de mening van anderen. Toch hoeft dit niet altijd zo te zijn. Ze wist namelijk helemaal niet wat de groep over haar dacht. Ze heeft het nooit gevraagd en de andere kinderen doen ook niet naar tegen haar. Toch had dit meisje het idee dat de andere kinderen haar niet aardig zouden vinden. Het meisje had dus eigenlijk vooral het idee niet leuk genoeg te zijn.

Bij een goed gevoel van eigenwaarde hebben, hoort ook een zekere mate van zelfkennis. Je moet weten waar je sterke punten liggen en hierin geloven, maar het is ook goed om te weten wat je minder goed kan. Het is daarbij vooral belangrijk jezelf niet te oordelen als je iets niet kan. Juist wanneer je bij jezelf kan aangeven waar je sterke kanten liggen en waar je zwakkere kanten liggen, zonder daarover te oordelen, geeft dit je het gevoel dat je goed genoeg bent!

Zelfvertrouwen betekent ook realistisch kunnen zijn.

Uiteindelijk is het voor je zelfvertrouwen van belang dat je vertrouwen hebt in het onder de knie hebben van bepaalde vaardigheden, maar dat je ook trots en tevreden kan zijn over wie je bent. Dit moet niet verward worden met arrogant en uit de hoogte zijn. Om een goede dosis zelfvertrouwen te hebben, is het ook erg belangrijk realistisch te kunnen zijn. Iedereen is in een aantal dingen erg goed, kan de meeste dingen redelijk goed en sommige dingen kunnen we gewoon niet. En dat is helemaal oké! Uiteindelijk kan je de definitie van zelfvertrouwen dus zien als een optelsom van je vertrouwen in de vaardigheden die je kunt plus het gevoel dat je goed genoeg bent zoals je bent (ook met de vaardigheden waar je minder goed in bent).

Nu we weten wat zelfvertrouwen is, kunnen we bekijken hoe we kinderen kunnen helpen in het verbeteren van hun eigen zelfvertrouwen. Belangrijk daarbij is dus concreet weten wat ze willen verbeteren, is het een vaardigheid of een gevoel. Wanneer het een vaardigheid is, kunnen we ze helpen om deze vaardigheid te oefenen. Wanneer het een gevoel is, zijn er tal van manieren om kinderen hierin te ondersteunen.

Bronnen

Abramowitz, R. H., Petersen, A. C., & Schulenberg, J. E. (1984). Changes in self‐image during early adolescence. New directions for mental health services, 1984, 19-28. doi:10.1002/yd.23319842204

Campbell, J. D. (1990). Self-esteem and clarity of the self-concept. Journal of personality and social psychology, 59, 538-549. doi:10.1037/0022-3514.59.3.538

Rosenberg, M., Schooler, C., Schoenbach, C., & Rosenberg, F. (1995). Global self-esteem and specific self-esteem: Different concepts, different outcomes. American sociological review, 60, 141-156. doi:10.2307/2096350

Hoi, ik ben Aline. De leukste uitdaging van mijn werk vind ik om moeilijke onderwerpen op een makkelijke en luchtige manier te bespreken. Daarbij vind ik het belangrijk om in de belevingswereld van kinderen te kruipen en humor te gebruiken. Ik vind het gaaf om te zien dat kinderen zelf voelen dat ze kleine stappen aan het maken zijn door alle succeservaringen te vieren. Met deze blogs hoop ik jou als ouder ook op een luchtige manier handvatten te geven om kinderen te laten groeien.